Wat betekent de IBU-score bij bier?

IBU staat voor International Bitterness Units en het getal zegt iets over de bitterheid van een bier. Concreet komt 1 IBU overeen met 1 milligram opgelost iso-alfazuur per liter bier. Die iso-alfazuren komen uit hop en zijn de stof die je tong laat proeven dat een bier bitter is. Je ziet de IBU-score steeds vaker op etiketten van speciaalbier, zeker bij IPA’s en stouts. Maar wat zegt dat getal nou eigenlijk, en waarom smaakt een bier met een hoge IBU niet altijd bitterder dan eentje met een lage?

Wat is IBU precies?

IBU is een gestandaardiseerde maat voor de hoeveelheid bitterstoffen die tijdens het brouwproces vanuit hop in je bier terechtkomen. Tijdens het koken van het wort isomeriseren de alfazuren uit hop, ze veranderen van vorm, en pas in die vorm lossen ze goed op in het bier. Hoe meer van die opgeloste iso-alfazuren, hoe hoger de IBU-waarde.

De term komt oorspronkelijk uit de VS en is bedoeld om brouwers en drinkers een objectieve manier te geven om de bitterheid van verschillende bieren te vergelijken. Zonder zo’n schaal is bitterheid namelijk lastig te omschrijven. “Best pittig” zegt tenslotte weinig als je het niet kunt afzetten tegen een getal.

Hoe wordt de IBU-waarde van een bier bepaald?

De IBU-waarde hangt af van twee dingen: het alfazuurpercentage van de gebruikte hop en de tijd dat die hop meekookt in het wort. Hoe langer je hop kookt, en hoe hoger het alfazuurgehalte, hoe meer bitterheid er in het bier terechtkomt. Meer weten over hop? Lees dan ook onze blog Wat is hop en wat doet het in je bier?

Brouwers rekenen dit meestal niet met de hand uit. Er bestaan verschillende formules, van Tinseth tot Rager, en de meeste brouwerijen gebruiken software die op basis van de hopgift, kooktijd en het volume wort een IBU-schatting maakt. Grotere brouwerijen kunnen de uiteindelijke waarde ook laten meten in een laboratorium. Dat is meteen de reden waarom je bij hetzelfde bier soms net iets andere IBU-waarden tegenkomt: het is en blijft een schatting, geen exacte wetenschap.

Welke IBU-waarden horen bij welke bierstijlen?

Elke bierstijl heeft zo zijn eigen bereik. Een pils zit doorgaans tussen de 15 en 30 IBU, wat past bij het lichte, verfrissende karakter van dat bier. Een Belgisch blond zit met ongeveer 25 IBU in vergelijkbaar vaarwater.

Ga je richting de hoppigere stijlen, dan loopt de score flink op. IPA’s zitten meestal tussen de 40 en 100 IBU, NEIPA’s en double IPA’s kunnen daar nog overheen gaan. Bij IPA’s draait het dan ook om net dat beetje extra hop, wat naast bitterheid ook voor de kenmerkende fruitige of kruidige aroma’s zorgt. Ook imperial stouts kunnen verrassend hoog scoren, vaak ergens tussen de 50 en 60 IBU, ook al proef je dat er door de mout niet altijd zo uit.

Waarom smaakt een bier met een hoge IBU niet altijd bitterder?

IBU meet namelijk alleen de hoeveelheid bitterstoffen, niet hoe bitter je het uiteindelijk ervaart. Restsuikers, moutzoetheid en het alcoholpercentage spelen allemaal mee in wat je op je tong voelt. Vandaar dat twee bieren met hetzelfde getal op het etiket toch heel verschillend kunnen smaken.

Brouwers kijken daarom vaak naar de BU:GU-verhouding, oftewel Bitterness Units tegenover Gravity Units. Een bier met een hoge dichtheid (veel mout en suikers) kan een fors IBU-getal hebben en toch mild overkomen, terwijl een droger, lichter bier met minder IBU juist heel scherp bitter kan smaken. Zo kan een stout met 50 IBU zachter aanvoelen dan een blond bier met 30 IBU, simpelweg omdat de geroosterde moutzoetheid van de stout de bitterheid dempt.

Wat is het verschil tussen IBU en EBU?

Naast IBU kom je ook weleens EBU tegen, European Bitterness Units. Dit is de Europese variant van dezelfde meting en in de praktijk komt het op hetzelfde getal neer. Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat een EBU-waarde iets heel anders vertelt dan een IBU-waarde. Het is vooral een kwestie van welke naam een brouwerij of een land gebruikt.

Wat je aan de IBU-score hebt bij het kiezen van je volgende bier

De IBU-score is een handig startpunt om in te schatten hoe bitter een bier ongeveer zal zijn, maar het is geen garantie. Mout, restsuikers en alcohol bepalen minstens zoveel van wat je uiteindelijk proeft. Gebruik het getal dus als richting, niet als absolute waarheid, en proef vooral zelf om erachter te komen wat bij jouw smaak past.

Benieuwd hoe dat in de praktijk uitpakt? Bekijk alle IPA’s en Stouts van Dokter Bier en filter in de webshop op hopsoort om precies dat biertje te vinden dat bij jouw bitterheidsvoorkeur past.